woensdag 19 januari 2011

Expertisecentrum was gastspreker op studiedag 'Coöperaties en zorg'

Op 18 november 2010 organiseerde Coopconsult, groep Arco en Cera, in het Thermotechnisch Instituut te Leuven, de studiedag ‘Coöperaties en zorg’. Op de vraag of coöperatief ondernemen groei en innovatie kan stimuleren in zorg en welzijn was het antwoord alvast een volmondig ja. Hoewel zorgvragen van alle tijden zijn, staat de zorg- en welzijnssector onder een steeds toenemende druk. Deze studievoormiddag toonde ons, aan de hand van voorbeelden uit de praktijk, hoe het coöperatieve model hier een antwoord op kan bieden. Peter Lambreghts bracht vanuit het Expertisecentrum Onafhankelijk Leven een gesmaakte presentatie over de Zweedse gebruikerscoöperatieve JAG.

De voormiddag werd ingeleid door Vlaams minister van Welzijn Jo Vandeurzen die een duidelijk voorstander bleek van coöperatief ondernemerschap in de zorgsector en dit dus ook beleidsmatig wil stimuleren. Daarna passeerden vier voorbeelden van zorgcoöperaties uit binnen- en buitenland de revue ter inspiratie van de aanwezigen. De voorbeelden waren divers. We zagen het coöperatieve model toegepast in de kinderopvang, buurtwerking en ondersteuning van personen met een handicap.

Lieve Jacobs, adviseur van Coopconsult bracht ons de theorie achter de praktijkvoorbeelden. Wie de verschillende presentaties wil bekijken kan terecht op www.coopconsult.be waar je na eenvoudige registratie alles kan terugvinden onder ‘service center’ en ‘documentatie studiedagen’. De PowerPoint van de presentatie van Peter Lambreghts vind je uiteraard ook op onze eigen website.

Behalve de presentaties waren er ook een paar leuke intermezzo’s, die ons moesten oefenen in ‘out of the box’ denken en was er voldoende ruimte voor vragen aan de sprekers. De voormiddag werd afgerond met een interactieve markt waar men druk kon gaan netwerken. Het viel op dat de sector van personen met een handicap hier goed vertegenwoordigd was.

Voor het Expertisecentrum was deze studiedag een mooie gelegenheid om ons studiewerk te verspreiden naar een breder publiek. Het bekend maken en aanmoedigen van ‘good practices’ inzake ondersteuning van mensen met een handicap is een van onze doelstellingen. In onze rapporten over persoonlijke assistentie in Zweden hadden wij dan ook al veel aandacht voor de manier waarop gebruikers van persoonlijke assistentie in Zweden het coöperatieve model hanteren.

Een gebruikerscoöperatieve komt het meeste tegemoet aan de noden van personen met een handicap die de eigen regie, keuzevrijheid en zelfbeschikking hoog in het vaandel dragen. Tegelijkertijd biedt zij ook een maximale zekerheid, kwaliteit en continuïteit van de persoonlijke assistentie. Als gebruiker en lid van de coöperatie kan je ten volle genieten van de zaken die beter en makkelijker collectief worden georganiseerd, zoals administratie, verzekering, opleiding enzovoort, en tegelijk de beste garantie krijgen op de juiste ondersteuning op maat.

In Zweden heb je als gebruiker van persoonlijke assistentie verschillende mogelijkheden. Je kan alles volledig zelf gaan doen, ongeveer zoals bij het Vlaamse PAB. Maar je kan ook terecht bij gebruikerscoöperatieven, bij commerciële aanbieders van assistentie of bij je plaatselijke gemeentediensten. Binnen dit palet aan keuzes hebben verschillende coöperatieven voor en door personen met een handicap hun vaste plek ingenomen. Voor deze studiedag hebben we bewust voor het voorbeeld gekozen van de gebruikerscoöperatieve JAG. JAG is een zeer succesvolle coöperatieve van een specifieke doelgroep, namelijk personen met zware meervoudige beperkingen, waaronder een verstandelijke beperking. Met dit voorbeeld doorprikken we dan ook meteen het vooroordeel en de misvatting dat zelfbeschikking met persoonlijke assistentie alleen maar mogelijk zou zijn voor de hoog opgeleide, wilskrachtige persoon met een fysieke handicap.

Met het verzamelen en verspreiden van kennis en goede voorbeelden betreffende persoonlijke assistentie wil het Expertisecentrum echter verder gaan dan het inspireren van mensen. Samen met Onafhankelijk Leven vzw zullen we in 2011 belangrijke en concrete stappen nemen in het realiseren van een Vlaamse gebruikerscoöperatieve voor persoonlijke assistentie. In onze rapporten en beleidsadviezen hebben wij steeds gepleit voor een actievere rol en een grotere verantwoordelijkheid van personen met een handicap in de organisatie van hun ondersteuning. Het coöperatieve model leent zich hier uitstekend toe.

Dat het landschap van ondersteuning van personen met een handicap in Vlaanderen grondig dient te veranderen wisten we al. Na deze studiedag kunnen we stellen dat een gebruikerscoöperatieve hier een belangrijke rol in kan spelen. Het is natuurlijk een hele uitdaging om het succesvolle Zweedse voorbeeld om te zetten naar een eigen Vlaams model. We zitten in een andere context, met andere regelgevingen en andere (zeg maar, veel lagere) budgetten dan in Zweden. Heel wat uitdagingen dus. Aan de andere kant merken wij veel enthousiasme en ondernemingszin bij vele Vlamingen met een handicap.

Bovendien anticiperen we op huidige ontwikkelingen. Het toekomstplan van de minister, perspectief 2020, is op heel wat punten nog wat vaag. Het is echter wel duidelijk dat we weg zullen evolueren van een louter aanbodsgestuurd systeem. Iedereen met een nood aan ondersteuning zal op termijn een individueel toegewezen budget krijgen. Of dat nu persoonsvolgend, persoonsgebonden of in cash zal zijn, deze aanpak verondersteld nieuwe rollen voor gebruikers en aanbieders van ondersteuning. Sterke, door gebruikers gecontroleerde intermediaire organisaties, zullen hierbij van groot nut, of zelfs noodzakelijk zijn. Bij de CVBA SO Onafhankelijk Leven beslissen de leden/gebruikers zelf wie, waar, wanneer, hoe en waarbij persoonlijke assistentie wordt geboden.

We houden jullie op de hoogte!